Firma rodzinna. Opowieści polskich przedsiębiorców

Drugi tom historii firm rodzinnych opowiadanych przez beneficjentów projektów FR1 i FR2. Premiera książki miała miejsce 9 grudnia 2015 roku podczas konferencji PARP, podsumowującej projekt Firmy Rodzinne 2.

Paneliści konferencji

9 grudnia br. odbyła się konferencja zamykająca projekt „Firmy rodzinne 2”. Otwierający konferencję, Bożena Lublińska-Kasprzak, prezes PARP, i prof. Andrzej J. Blikle, prezes IFR, podkreślili, że wielkim osiągnięciem obu projektów było zbudowanie środowiska firm rodzinnych – sieci wzajemnie wspierających się i współpracujących ze sobą firm.

Pigułki wiedzy o firmach rodzinnych

Pigułka wiedzy

Budowa społeczności – ważna część strategii wsparcia firm rodzinnych

Spotkania mentoringowe, spotkania organizowane „po sąsiedzku”, a także lokalni liderzy, czasopismo Relacje i Portal Firm Rodzinnych, to ważne elementy sieciowania. Sieciowanie zaś postrzegane jest jako podstawa skutecznego budowania społeczności firm rodzinnych.

   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

Kiedy firma jest „rodzinna”?

Polskie prawo nie definiuje firmy rodzinnej jako takiej. Zwyczajowo określenia tego używa się w odniesieniu do przedsiębiorstwa, gdzie co najmniej 51 proc. wartości jest kontrolowane przez osoby ze sobą spokrewnione. Liczy się też historia firmy i jej rozpoznawalność, związana z konkretnym nazwiskiem.

   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

Firma rodzinna formalnie

Rozmaite zagrożenia, wiążące się z prowadzeniem biznesu, szczególnego zabarwienia nabierają w odniesieniu do firmy rodzinnej. Tutaj bowiem konsekwencje podejmowanego ryzyka – niejako z definicji wpisanego w określone przedsięwzięcie – rozlewają się także na członków rodziny. Zarówno te pozytywne, jak i negatywne. A pierwszą osobą, która zazwyczaj to odczuwa, jest mąż lub żona przedsiębiorcy. 

   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

Biznes w małżeństwie, małżeństwo w binnesie
Forma prowadzenia firmy a odpowiedzialność za jej zobowiązania

Odpowiedzialność za długi męża lub żony wynika z definicji wspólnoty małżeńskiej, ale też z ordynacji podatkowej, w tym z przepisów o odpowiedzialności osób trzecich, mówiących o tym, że osoba współpracująca i będąca członkiem rodziny odpowiada za długi podatkowe w takim zakresie, w jakim czerpała korzyści.

   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

Komunikacja w firmie rodzinnej. Trudna, a tak ważna

Jak rozmawiać asertywnie, słuchać aktywnie, zarządzać emocjami, używać mediacji i neuronów lustrzanych – w pigułce wiedzy mówią: Andrzej J Blikle, Jac Jakubowski, Dariusz Wasylkowski. 
   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

Strategia w firmie rodzinnej

Mówi się, że planowanie jest ważniejsze niż plan, a droga ważniejsza niż cel. Teoria ta szczególnego znaczenia nabiera w odniesieniu do firm rodzinnych, gdzie plan zmieniany bywa z dnia na dzień, a drogi rozwidlają się co krok. O budowie i wadze strategii mówią: Adrianna Lewandowska, Grzegorz Filipowicz, Marzena Grzonkowska-Przyklęk.

   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

Konstytucja rodzinna

Nie istnieje szablon Konstytucji Rodzinnej. Każdy taki dokument jest pisany dla konkretnej firmy i konkretnej rodziny. Opisuje się tu plany rozwojowe firmy w kontekście marzeń i rozmaitych potrzeb całej rodziny oraz poszczególnych jej członków.

 

   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

Biznes w małżeństwie. Różne typy intercyzy

Pojęcie intercyzy obejmuje różnego typu umowy majątkowe małżeńskie, modyfikujące ogólną zasadę, że majątek gromadzony po ślubie, staje się wspólnym majątkiem obojga małżonków. Za jej pomocą można rozszerzać małżeńską wspólność majątkową o składniki, które stanowiły element majątków odrębnych. Zdecydowanie jednak częściej w intercyzie wspólność jest ograniczana lub całkowicie wyłączana.

   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

Biznes w małżeństwie. Intercyza nie zawsze korzystna

Zasadą jest, że z chwilą zawarcia małżeństwa między małżonkami powstaje wspólność ustawowa, obejmująca przedmioty majątkowe, nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje, bądź przez jednego z nich. Wspólność tę można jednak – na gruncie przepisów kodeksu rodzinnego opiekuńczego – modyfikować. Można ją rozszerzyć o przedmioty majątkowe, które, zgodnie z ustawą, nie wchodziłyby w skład wspólności ustawowej. Można ją też wyłączyć poprzez zawarcie stosowniej umowy, zwanej intercyzą. Wówczas majątki małżonków stają się i pozostają odrębne.

   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

Współpracować, czy konkurować?

Współpracować, czy ze sobą konkurować? Dla wielu firm rodzinnych jest to ważne pytanie i poważny dylemat.

   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

Kobiety w firmie rodzinnej

Tylko w kilkunastu procentach firm, w których odbywa się sukcesja, firma przekazywana jest kobietom. W większości przypadków za pierwszego i naturalnego sukcesora uznawany jest mężczyzna – syn lub mąż córki. Dość często też córka dostaje firmę, jeśli żaden z mężczyzn w rodzinie firmy nie chce lub kiedy tych mężczyzn w danej rodzinie po prostu nie ma.

 

   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

Zarządzanie godnościowe

Sposobów motywowania pracowników jest wiele. Andrzej Jacek Blikle przekonuje przedsiębiorców, że wartości są ważnym instrumentem zarządzania.

   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

SUKCESJA – aspekty prawne

Właściciele 70 proc. firm rodzinnych w Polsce deklarują, że są na etapie myślenia o sukcesji oraz zastanawiania się nad przyszłością firmy. Nie łączą się jednak z tym żadne konkretne działania.

   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

Wielu przedsiębiorców kojarzy sukcesję z zapowiedzią śmierci. Tymczasem jest to myślenie o dalszym życiu – własnym, firmy i całej rodziny. W kontekście firmy rodzinnej sukcesja dotyczy tego, kto następny będzie nią zarządzał.

   
Pigułka wiedzy o firmach rodzinnych

SUKCESJA. Jak to zrobić formalnie?

Plan sukcesji jest planem inwestycyjnym na kolejne pokolenia. Warto go opisać w formie dokumentów. Może to być Konstytucja Rodzinna, czy po prostu Plan Sukcesji.

   
Pigułka wiedzy

Coraz więcej firm zdaje sobie sprawę z tego, że podstawą dobrego funkcjonowania firmy są wartości godnościowe oraz wiara właścicieli i pracowników firmy w wagę tych wartości.